Toledo Okulu

İspanyolcası Escuela de Traductores de Toledo olan Toledo Tercüme Okulu 12. ve 13. Yüzyılda Toledo şehrinde bir araya gelen ve tercüme öğretisini uygulayan bir grup tercüman tarafından kurulmuştur. Okulda dönemin felsefi ve bilimsel çalışmaları ele alınmıştır. Bu çalışmalar genellikle Arapça, Yunanca ve eski İbranice dillerinde meydana gelmiştir.

Coğrafya olarak Toledo şehri kültürel anlamda kozmopolit bir şehir olup önemli bir tercüme ve ilim merkeziydi. Bu unvanını Müslümanlarca gerçekleştirilen fetihten sonra almıştı. Özellikle birçok alanda İslamın altın çağı olarak nitelendirilen ve sayısız eserin Arapçadan Latinceye tercüme edildiği bu dönemde İbn-i Sina ve Razi gibi isimler ön plana çıkmıştır. Okulun kuruluşunda Toledo’lu Raymond isimli başpiskopozun önemli bir rolü bulunmaktadır. Raymond işe ilk etapta Toledo Kathedrali’ndeki metinlerin tercüme edilmesiyle başlamıştır. Bu faaliyetlerde Raymond Arap bilginler ile birlikte Yahudi bilim insanlarının da içerisinde bulunduğu bir grup oluşturmuştur. Bu grupta dönemin tanınan rahipleri de bulunmaktaydı.

Böylesine geniş ve zengin arka planlardan gelen deneyimli ve alanlarında tecrübeli insanlarla birlikte tercüme faaliyetlerinde önemli bir yol kat edilmiştir. Birçok Arapça eser Yunanca ya da Latinceye çevrilmiştir. Bu eserlerin yanı sıra başkiposun isteği üzerine özellikle Aristo’nun klasik çağdaki eserleri de tercüme edilmiştir. Söz konusu grubun arasında Cremona’lı Gerard’ın önemli bir yeri bulunmaktadır. Çalışma grubu içerisinde Gerard en fazla çalışan ve en fazla metni tercüme eden tercüman olarak ön plana çıkmaktadır. Özellikle Arap dünyasının bilimsel çalışmalarının toplandığı kitapları Latinceye çevirmiştir. İlginç olan nokta ise Gerard Toledo’ya ilk geldiğinde Arapça bilmiyor olmasıydı.

Söz konusu tercümanlardan diğer önemli bir isim ise Seville kentinden gelen John idi. Toledo okulunun ilk açıldığı dönemde John Arapça’dan Kastilya diline çevrilmesi gereken metinlerde görev alan baş tercümanlardan biriydi. Çevirdiği metinler arasında astrolojik metinlerin yanı sıra özellikle İbn-i Sina’nın felsefi eserlerini tercüme etmiştir. Bu çalışmalardan bir süre sonra okulun kurucusu Raymond öldü. Raymond’un ölümünden sonra çalışmalar önemli ölçüde sekteye uğradı fakat belirli bir kapasitede devam etti. Okulun tekrar eski günlerine dönmesini sağlayan ise Kastilyalı Kral 10.Alfonso’dur. Alfonso döneminde okul hiç olmadığı kadar aktif hale geldi. Tam bir tercüme merkezi haline geldi. Okula verilen bu kadar öneme rağmen hanedan, okulu resmi olarak tanımadı.

Toledo okulunda bulunan eğitmenler ve bilginler kendilerini ziyaret eden diğer bilginlerle deneyimlerini paylaştı ve yöntemlerini öğretti. Çalışma yöntemleri incelendiğinde ise özellikle uzun metinleri kendi aralarında böldükleri de görülmektedir. Kral Alfonso döneminde hedef metin olarak Latince terk edilerek ve Kastilya dili benimsendi. Arapça ve diğer dillerdeki metinler Kastilya diline tercüme edilmeye başlandı. Kral ayrıca Yahudi bilim adamlarının ve tercümanların tercüme faaliyetlerinde daha çok görev almasını emretti. Böylelikle okulda Yahudi bilginlerin etkinliği arttı. Bu bilginlerden en ünlü olanı ise Yehuda ben Moshe isimli bir Yahudi idi.

Kral Alfonso’nun ölümünden sonra yeni Kral Sancho okuldaki birçok bilgini lav etmiştir. Böylelikle Toledo okulu kapanmış ve sistemsel olarak tercüme faaliyetlerinin temelini atan ilk kurum olarak tarihteki yerini almıştır.